Aquariumplanten voor beginners: makkelijke soorten en hoe je ze plant
Planten zijn geen versiering maar techniek. Ze nemen ammonium, nitraat en fosfaat op, geven zuurstof af en zijn de beste concurrent van algen. Toch beginnen veel mensen met nepplanten, omdat echte planten moeilijk lijken. Dat hoeft niet. Met een paar robuuste soorten, een gewone lamp en wat mest heb je een groene bak zonder CO2-installatie of speciale bodem.
Waarom echte planten?
Eheim vat de taken van planten zo samen: ze geven zuurstof af, breken schadelijke stoffen af, vormen grenzen tussen territoria en bieden schuil- en rustplekken. Net als bacteriën halen ze ammonium, nitraat en fosfaat uit het water, en daarmee ook de basisvoeding van algen.
Voor een beginner heeft dat drie praktische gevolgen:
- Een beplante bak draait sneller en stabieler in; planten nemen ammonium direct op. Zie aquarium indraaien.
- Je hebt minder last van algen. JBL noemt snelgroeiende planten als structurele maatregel tegen draadalg.
- Vissen voelen zich veiliger. Veel soorten in onze soortprofielen, zoals de neon tetra en de kempvis, komen uit beplante wateren.
Tien makkelijke aquariumplanten
Eheim noemt in zijn aquariumgids een lijst ‘geschikte planten voor beginners’. De tabel hieronder neemt die lijst over, met de pH, KH en voedingsbehoefte die Eheim per plant geeft. De kolom ‘Type’ en de opmerkingen zijn onze eigen indeling.
| Plant | Type | Voeding (Eheim) | pH | KH (°dH) | Plek |
|---|---|---|---|---|---|
| Javavaren Microsorum pteropus | Epifyt, langzaam | Laag | 6,5-7,5 | 2-12 | Op hout of steen |
| Anubias Anubias barteri var. nana | Epifyt, langzaam | Gemiddeld | 6,5-7,5 | 2-15 | Op hout of steen, voorgrond |
| Cryptocoryne Cryptocoryne lucens | Rozetplant | Gemiddeld | 6,5-7,5 | 5-15 | Voor- of middengrond |
| Breedbladige pijlkruid Sagittaria platyphylla | Rozet, vormt uitlopers | Gemiddeld | 6,0-7,2 | 4-15 | Middengrond |
| Amazone-zwaardplant Echinodorus amazonicus | Grote rozet, solitair | Hoog | 6,5-7,5 | 2-12 | Achter of als blikvanger |
| Schroefvallisneria Vallisneria spiralis | Lange linten, uitlopers | Gemiddeld | 6,5-7,5 | 5-12 | Achtergrond, hoeken |
| Waterpest Egeria densa | Stengelplant, snel | Hoog | 6,5-7,5 | 8-18 | Achtergrond |
| Hygrophila Hygrophila polysperma | Stengelplant, snel | Hoog | 6,5-7,5 | 2-15 | Achtergrond |
| Watervriend Hygrophila difformis | Stengelplant, snel | Hoog | 6,5-7,5 | 2-15 | Achter- of middengrond |
| Ludwigia Ludwigia mullertii | Stengelplant | Gemiddeld | 6,0-7,5 | 4-15 | Achtergrond; bladonderkant rood bij veel licht |
Wat valt op? Bijna alle planten zitten rond pH 6,5 tot 7,5 en verdragen een brede KH. Dat sluit goed aan bij veel Nederlands leidingwater. Waterpest is de uitzondering die juist wat harder water wil (KH vanaf 8).
Een goede mix voor een eerste bak
Onze eigen vuistregel: combineer langzame en snelle groeiers.
- Een paar snelgroeiers (Hygrophila, Egeria of Ludwigia) in de achtergrond. Zij nemen in de opstartfase de meeste voeding op en houden algen in toom.
- Een of twee rozetplanten (Cryptocoryne, Sagittaria, Vallisneria) voor het midden.
- Javavaren of Anubias op hout als blikvanger die bijna geen onderhoud vraagt.
Een bak van 60 liter kun je met een stuk of tien potjes al redelijk vullen. Hoe vol je beplant, bepaalt hoeveel concurrentie algen krijgen: liever te veel dan te weinig in het begin.
Planten zetten: zo doe je het
Stengelplanten en rozetplanten in de bodem
Eheim beschrijft het planten in stappen:
- Verwijder voorzichtig het potje, de steenwol of het andere verpakkingsmateriaal.
- Knip dode bladeren en stengels weg. Bij rozetplanten kun je ongeveer een derde van de wortels inkorten.
- Druk stengels en wortels rechtop in het grind, bijvoorbeeld met een platte pincet, en trek de plant daarna weer omhoog tot het begin van de wortels.
- Zet grote planten achteraan en kleine vooraan. Houd er rekening mee dat de meeste planten nog groeien.
Stengelplanten worden vaak als bosje verkocht met een loodje of een ring. Haal dat weg en zet de stengels los van elkaar, met een paar centimeter ertussen, zodat licht bij de onderste bladeren komt. Dat laatste is onze eigen praktijktip.
Javavaren en Anubias: niet in de bodem
Javavaren en Anubias groeien uit een horizontale wortelstok (rizoom). Aquarium Co-op waarschuwt de wortelstok van Javavaren niet in de bodem te planten. Bind de plant met vissersdraad of katoen op een steen of stuk hout, of klem hem in een spleet. Er bestaat ook speciale plantenlijm. Na een paar weken hechten de wortels zich vanzelf vast. Hetzelfde geldt in de hobby voor Anubias.
Wennen en ‘smelten’
Nieuwe planten moeten wennen. Volgens Huisdierinfo zijn planten na ongeveer 14 dagen geworteld. Cryptocoryne en de Amazone-zwaardplant laten volgens Aquarium Co-op na verplanten vaak bladeren ‘smelten’. Laat de plant zitten; hij loopt meestal opnieuw uit. Haal rottende bladeren wel weg.
Bodem: gewoon grind of voedingsbodem?
Waterplanten nemen anders dan landplanten voeding op via wortels én bladeren, schrijft Eheim. Daarom heb je naast een bodemvoeding ook vloeibare mest nodig. Eheim adviseert bij het inrichten een eerste laag van ongeveer 2 cm grind gemengd met bodemmest, met daarboven gewoon grind.
Praktisch:
- Javavaren, Anubias en snelgroeiende stengelplanten redden zich in gewoon grind met vloeibare mest.
- Wortelvoeders zoals Cryptocoryne, Amazone-zwaardplant en Vallisneria groeien beter met voeding in de bodem. Aquarium Co-op raadt bij een kale bodem voedingstabletten bij de wortels aan, voor Cryptocoryne ongeveer elke drie maanden.
- Eheim noemt het aanvullen van bodemmest na 6 tot 10 maanden.
Heb je een bodemvoeding onder het grind, steek de bodemreiniger daar dan niet dieper dan de bovenste grindlaag. Meer over de inrichting van de bak in stap 4 van aquarium beginnen.
Licht, mest en CO2
Licht
Zonder licht geen fotosynthese. Eheim noemt 8 tot 10 uur per dag, op vaste tijden met een timer; Huisdierinfo 10 tot 12 uur. Begin in een nieuwe bak aan de korte kant en verleng als de planten goed groeien en algen uitblijven. Welke lamp bij je bak past, lees je in aquariumverlichting LED.
Mest
Eheim adviseert wekelijks vloeibare mest, met de hoeveelheid afgestemd op het ijzergehalte: 0,05 tot 0,1 mg/l. Meet je geen ijzer, houd je dan aan de dosering op de verpakking en begin laag. Zie je veel algen terwijl de planten nauwelijks groeien, dan is meer mest geen oplossing: kijk eerst naar licht en de algenoorzaken.
Bekijk vloeibare aquariummest op bol
CO2
Planten gebruiken CO2 die vissen uitademen. Eheim noemt 10 tot 20 mg/l optimaal en waarschuwt dat meer dan 40 mg/l gevaarlijk is voor vissen. Voor de planten op deze pagina is extra CO2 niet nodig. Een CO2-installatie is een volgende stap voor wie een echte plantenbak met veel licht wil, en vraagt dan ook een goede meting.
Planten kopen: waar let je op?
- Wetenschappelijke naam. Handelsnamen verschillen per winkel. Met de Latijnse naam weet je zeker welke plant je koopt en kun je de waarden in de tabel hierboven terugvinden.
- Gezond blad. Kies planten zonder glazige, bruine of rottende bladeren en met stevige wortels of een stevige wortelstok.
- Meeliftende slakken en algen. Op planten uit een winkelaquarium kunnen slakken, slakkeneitjes of algen zitten. Spoel de plant voor het planten af in een emmer water en bekijk hem goed.
- Potje en steenwol. Die moeten er altijd af; Eheim noemt het verwijderen van alle verpakkingsmateriaal als eerste stap.
- Genoeg tegelijk. Koop bij de start ruim, zodat je meteen een goed beplante bak hebt, in plaats van elke week een plantje bij te zetten.
Onderhoud van planten
- Snoeien: stengelplanten inkorten als ze het oppervlak bereiken; de toppen kun je opnieuw planten. Rozetplanten: oude buitenste bladeren bij de basis wegknippen.
- Uitlopers: Vallisneria en Sagittaria vormen uitlopers. Laat ze staan om een veld te vormen of knip ze los en verplant ze.
- Dode bladeren direct weg: rottend blad levert ammonium en voeding voor algen (Eheim).
- Bodem rond planten: zuig voorzichtig, zodat je wortels niet lostrekt.
Hoe dit past in het totale onderhoud: zie het aquarium onderhoudsschema.
Veelgemaakte fouten
Geen echte waterplanten
Eheim waarschuwt dat van de ongeveer 100 tot 150 aangeboden plantensoorten er maar zo’n 30 echte waterplanten zijn. Moeras- en kamerplanten kunnen een tijd onder water overleven, maar groeien daar niet blijvend. Kies soorten uit de lijst hierboven of check de wetenschappelijke naam.
Te weinig planten in het begin
Drie plantjes in een lege bak verliezen de concurrentie met algen. Begin ruim beplant, vooral met snelgroeiers.
Plantenetende vissen
Sommige vissen eten zachte planten of graven ze uit. Controleer bij nieuwe soorten altijd hoe ze met planten omgaan.
Rizoom begraven
Javavaren of Anubias met de wortelstok in het grind gaat vaak rotten. Altijd vastbinden op hout of steen.
Bronnen
- Eheim: Aquarium guide (2019, pdf), onderdelen inrichten, ‘The plants in your aquarium do all this’, ‘Suitable plants for beginners’ en waterkwaliteit
- Aquarium Co-op: Top 10 Easy Aquarium Plants for Beginners (rizoom, smelten, voedingstabletten)
- JBL: Algae control (snelgroeiende planten tegen draadalg)
- Vlaamse overheid, Huisdierinfo: Zoetwateraquarium: aankoop, opstart, filtering en onderhoud (geraadpleegd 21-11-2026)
Veelgestelde vragen
Wat zijn de makkelijkste aquariumplanten?
Langzame, robuuste planten zoals Javavaren (Microsorum pteropus) en Anubias barteri var. nana, en verder Cryptocoryne-soorten. Eheim noemt Javavaren een robuuste, langzaam groeiende varen met een lage voedingsbehoefte. Voor snelle groei en concurrentie met algen voeg je een paar stengelplanten toe, zoals Hygrophila polysperma of Egeria densa.
Heb je CO2 nodig voor aquariumplanten?
Niet voor de robuuste soorten op deze pagina. Planten halen CO2 ook uit de uitademing van vissen. Eheim noemt 10 tot 20 mg/l als optimale waarde en waarschuwt dat meer dan 40 mg/l gevaarlijk is voor vissen. CO2-toevoer is iets voor een plantenbak met veel licht, niet voor een eerste aquarium.
Waarom smelten mijn Cryptocoryne-bladeren?
Cryptocoryne laat na verplanten vaak bladeren vallen of ‘smelt’. Laat de plant in de bodem zitten: volgens Aquarium Co-op loopt hij meestal weer uit zodra hij gewend is aan het nieuwe water. Haal de afgestorven bladeren weg.
Mag je Javavaren en Anubias in de bodem planten?
Niet met de wortelstok (rizoom). Die moet vrij liggen. Bind of klem de plant op een steen of stuk hout, of klem hem tussen stenen. De wortels hechten zich er na een tijd zelf aan vast.
Zijn alle planten in de aquariumwinkel echt waterplanten?
Nee. Eheim schrijft dat van de ongeveer 100 tot 150 aangeboden plantensoorten er maar zo’n 30 echte waterplanten zijn. Sommige moerasplanten en kamerplanten overleven maanden onder water en rotten dan weg. Kijk bij twijfel naar de wetenschappelijke naam.